Echo’s, de keerzijde van het plaatje

Yes! Een echo!

De eerste periode van de zwangerschap was voor mij heel onwerkelijk. We hadden een positieve test, ik voelde me moe en misselijk. Maar dat er echt een baby’tje in mijn buik groeide? Dat gevoel had ik nog niet.
Voor mij was de bevestiging dat het écht zo was, de eerste echo. Rond een week of 10 maakte onze verloskundige een termijnecho en konden we zien dat er iets in mijn buik groeide. Ik vond het meer lijken op een kikkervisje dan op een baby, maar zwanger waren we wel!

Toen met een week of 15 mijn buik echt wat begon te groeien en ik de kleine uiteindelijk ook echt kon voelen schoppen (hij was gelukkig toch getransformeerd van kikkervis naar baby) kreeg ik meer vertrouwen in de zwangerschap. Als de verloskundige tot die tijd had voorgesteld om elke week een echo te maken om te controleren of alles goed was, had ik dat graag gedaan! Controleren of alles nog goed gaat daarbinnen kan niet zo veel kwaad, toch?

 


Tot ik in het boek ‘Het Nieuwe Zwanger Worden’ las dat (veelvuldige) echo’s niet zo onschuldig zijn als dat ik dacht.


 

Ondanks dat je wel enige creativiteit nodig hebt om het echobeeld te interpreteren, vond ik het altijd fijn om even te mogen kijken. Mijn verloskundige is zelf echoscopist, maar doet alleen een echo als het echt noodzakelijk is. Sommige zwangere vriendinnen kregen bij hun verloskundige bijna elke controle een echo. Stiekem was ik daar wel een beetje jaloers op. Tot ik in het boek ‘Het Nieuwe Zwanger Worden’ las dat (veelvuldige) echo’s niet zo veilig zijn als dat ik dacht. Omdat ik nooit zomaar iets aanneem (zelfs niet uit HNZW 😛 ) moest ik natuurlijk op onderzoek uit. Hiervoor heb ik verschillende bronnen gebruikt waaruit ik de belangrijkste conclusies heb gehaald.  (Onderaan vind je de bronvermelding)

 

Echo’s in Nederland

In Nederland krijgen de meeste vrouwen tussen de 9 en 13 weken zwangerschap een termijnecho. Door middel van deze echo kan worden vastgesteld hoe ver de zwangerschap gevorderd is en wordt de uitgerekende datum vastgesteld.
Rond week 20 van de zwangerschap wordt er een zogeheten ‘structureel echoscopisch onderzoek’ gedaan. Tijdens dit onderzoek wordt uitgebreid gekeken naar de ontwikkeling van de organen van de baby en wordt onderzocht of het kindje ook lichamelijke afwijkingen heeft. Soms kiest een verloskundige ervoor om in het laatste trimester nog een liggings- of groeiecho te doen. Wanneer er tijdens een eerdere zwangerschap een miskraam heeft plaatsgevonden, wordt soms regelmatiger een echo gedaan om de groei te controleren. Wanneer er andere medische redenen zijn, kan het zijn dat je extra echo’s krijgt, bijvoorbeeld wanneer de groei van het kindje lijkt te stagneren.


De geluidsgolven veroorzaken trillingen in het vruchtwater. Deze trillingen verwarmen de lichaamstemperatuur, kunnen gasophopingen met mogelijk giftige reacties  veroorzaken en veroorzaken een hoog en hard geluid. 


Wat doen geluidsgolven

Een echo maakt gebruik van geluidsgolven met een hoge frequentie. De weerkaatsingen die deze golven maken op verschillende oppervlakten, worden door een computer vertaald naar beeld. De verschillende soorten weefsels, zoals vloeistof, zacht weefsel of botten geven een verschillende weerkaatsing af, waardoor je verschillen ziet in ‘dichtheid’ in het beeld. Geen scherpe HD-plaatjes dus, maar ietwat mistige, spookachtige plaatjes. Maar toch, een echte foto van jullie kindje!
Tegenwoordig zijn in ieder geval de twee bovengenoemde echo’s routineonderzoek. Maar dat is nog maar een korte tijd zo. Voorheen kreeg je alleen een echo als er een duidelijke medische reden voor was. Uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken blijkt ook dat het beter is om voorzichtig om te gaan met echo’s.
De geluidsgolven veroorzaken trillingen in het vruchtwater. Deze trillingen verwarmen de lichaamstemperatuur, kunnen gasophopingen met mogelijk giftige reacties  veroorzaken en veroorzaken een hoog en hard geluid. (Am Inst of Ultrasound Medicine Bioeffects Report 1988)4

Wat de precieze effecten hiervan zijn op de korte en vooral lange termijn zijn niet precies bekend. Wel zijn er verschillende onderzoeken gedaan naar het effect van echoscopie. Hieruit bleek dat er verschillen zichtbaar zijn bij baby’s waarvan de moeder twee of meer echo’s hadden gehad en baby’s waarvan de moeder geen enkele echo had gehad.

 

Veelvuldig gebruik van echo’s belemmert de groei van de foetus.

Vaak wordt een echo gedaan om te controleren of de baby goed groeit. De meeste verloskundigen controleren dit trouwens door het meten van de buikomvang.
Uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken komt naar voren dat het meten van de buikomvang ter controle net zo accuraat is als controle door middel van een echo. Voorwaarde is wel dat dit door een ervaren verloskundige of gynaecoloog wordt gedaan Daarnaast blijkt dat regelmatige controle door middel van echo’s vaak leidt tot het onjuist vaststellen van het gewicht. 1


Het advies van de onderzoekers was dan ook om echoscopie zoveel mogelijk te beperken


Uit een onderzoek onder 2834 vrouwen, waarbij 1415 vrouwen met 18, 24, 28, 34 en 38 weken een echo kregen en de andere groep van 1419 vrouwen alleen met 18 weken, bleek dat er bij de eerste groep een derde meer baby’s een groeiachterstand hadden ontwikkeld dan bij de tweede groep. Het advies van de onderzoekers was dan ook om echoscopie zoveel mogelijk te beperken.1

 

Er is een duidelijk verband tussen veelvuldige echo’s en miskramen

Vrouwen die eerder een miskraam hebben gehad of een verhoogde kans hebben op een vroegtijdige bevalling worden vaker met behulp van echoscopie gecontroleerd om de groei van de foetus in de gaten te houden. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het maken van veel echo’s een groter risico geeft op een miskraam of vroegtijdige bevalling. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat het controleren tijdens de zwangerschap geen enkel positief effect heeft en een miskraam niet voorkomen kan worden.1

Bij een onderzoek onder 57 vrouwen met een hoog risico op vroeggeboorte bleek dat, bij de vrouwen die wekelijks een echo kregen, 52% een vroegtijdig beviel tegenover 25% in de controlegroep. (Lorenz et al., 1990). Bij een grootschaliger onderzoek (9000 vrouwen) waarbij de helft van de vrouwen een echo kreeg tussen de 16 en 20 weken en de andere niet, vonden 20 miskramen plaats in de eerste groep tegenover geen in de tweede groep. (Saari-Kemppainen et al., 1990)

In een onderzoek met 2475 vrouwen, waarbij de ene groep tussen de 19 – 22 weken en met 32 werden onderzocht met een doptone en de controlegroep niet, waren 16 miskramen tegenover 4 in de controlegroep. (Davies et al., 1993)2


Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het maken van veel echo’s een groter risico geeft op een miskraam of vroegtijdige bevalling.


Echo’s hebben mogelijk invloed op de neurologische ontwikkeling.

De eerste mogelijke neurologische gevolgen kwamen aan het licht bij een Amerikaans onderzoek (Stark et al., 1984) waarbij kinderen tussen de 7 en 12 jaar werden gevolgd. De ene groep was tijdens de zwangerschap door middel van echoscopie gecontroleerd, de andere groep niet. In de eerste groep bevonden zich meer kinderen met dyslexie en was er een hoger aantal ziekenhuisopnames.

Een studie gedaan in Noorwegen (Salvesen, 1993) laat een verband zien tussen linkshandigheid en echoscopie. Linkshandigheid kan, wanneer dit in een controlegroep meer voorkomt (hoger dan 35%) dan normaal gesproken (9%) uit erfelijkheid, een indicatie zijn van neurologische problemen. Bij dit onderzoek  werden sterkere geluidsgolven gebruikt dan normaal. Dit kan een vertekend beeld tot gevolg hebben.2

 

Er nog onvoldoende onderzoek gedaan naar de mogelijke lange termijneffecten.

Ondanks dat er veel onderzoeken zijn gedaan over de gevolgen op de korte termijn, is er nauwelijks wat bekend over de gevolgen op lange termijn. Onderzoek naar gevolgen op de lange termijn is erg lastig. Dit omdat er meerdere factoren zijn die invloed hebben op hoe een kind opgroeit. Ook komen bijna alle zwangere vrouwen in aanraking met echoscopie.

 


Quote van een arts uit het boek ‘Het Nieuwe Zwanger Worden’

“Tijdens mijn zwangerschappen heb ik alle echo’s en doppler-onderzoeken geweigerd en vertrouwde ik op de ouderwetse stethoscoop.”


Tips

  • Gebruik echografie spaarzaam, voorkom onnodige echo’s
  • Gebruik echo echo’s zo weinig mogelijk in de eerste twintig weken van de zwangerschap, omdat dit de meest gevoelige tijd is voor het ontwikkelingen van hersenafwijkingen
  • Laat een echo door een ervaren echoscopist uitvoeren en bij een erkend instituut
  • Gebruik een echografie apparaat dat de minste blootstelling in de kortste tijd geeft

 

Links

  1. https://www.midwiferytoday.com/articles/ultrasoundwagner.asp
  2. https://www.midwiferytoday.com/articles/ultrasound.asp
  3. https://www.thehealthyhomeeconomist.com/prenatal-ultrasounds-risky-proposition/
  4. http://icpa4kids.org/Wellness-Articles/ultrasound-scans-cause-for-concern/All-Pages.html

Dit artikel riep vooral op social media veel reacties op. Zoals je kunt zien zijn de meeste bronnen al wat veroudert. Binnenkort schrijf ik een herziene versie van dit artikel op basis van de nieuwste bronnen.. nog even geduld! Heb je in de tussentijd interessante bronnen die mijn kritische blik bevestigen of tegenspreken? Of wil je meehelpen dit artikel te verbeteren? Neem dan contact op!

Top