Hormonen rond je bevalling

Hormonen rond je bevalling

Klassiek homeopaat Jeroen Morssink

in het kort

Hormonen zijn bijzondere stofjes. Je kunt zeggen dat ze de verbinders zijn tussen lichaam en geest. Tijdens de bevalling gebeurt er van alles met je, niet alleen fysiek, maar ook emotioneel en mentaal. Het zal dus niet verbazen dat er rondom de bevalling een aantal hormonen heel actief zijn.

Als het goed is zorgen die hormonen ervoor dat de hele bevalling in goede banen verloopt: dat de weeën op het juiste moment beginnen, dat je weinig pijn ervaart, dat de uitdrijving goed plaats vindt, dat de nageboorte er spontaan uitkomt, dat de melkproductie op gang komt, dat er een liefdesband ontstaat tussen jou en je kindje en dat jullie allebei een gelukkig en tevreden gevoel hebben. Maar hormonen kunnen ook tegen de bevalling inwerken. Bijvoorbeeld als je angstig en gestrest bent. En wat doen kunstmatige hormonen die je als pil, injectie of infuus krijgt toegediend om de weeën te remmen of juist te stimuleren? Wat zijn er de voor- en nadelen van?

De verbinding tussen lichaam en geest

De verbinding tussen lichaam en geest

De invloed van gedachten op je hormonen

Hormonen vormen de verbinding tussen je gedachten, overtuigingen en gevoelens aan de ene kant en je lichaam aan de andere kant. Daarbij speelt een bepaald gebied in de hersenen een belangrijke rol. Dat gebied noemen we de thalamus en als je naar de evolutie kijkt, is dat een van de oudste gebieden in de hersenen.

De thalamus is een echt schakelcentrum waarin allerlei prikkels aan elkaar gekoppeld worden: Informatie van je zintuigen wordt verbonden met je hersenschors (waar je bewuste denken plaats vindt), maar ook met het deel van je hersenen waar je emoties zich bevinden.

Vlak onder dat thalamus-schakelcentrum zit een heel klein orgaantje, de hypothalamus. Hoe het allemaal precies zit is hier niet van belang, maar wat je kunt onthouden is dat in de hypothalamus de omzetting begint van allerlei emoties en gedachten naar hormonen. De hormonen verspreiden zich vervolgens naar allerlei plaatsen in het lichaam waar ze bepaalde heel nuttige taken uitvoeren.

Misschien kun je je nu makkelijker voorstellen dat een gedachte of een angst tijdens de bevalling ervoor zorgt dat je weeën ineens ophouden. Dus als je bijvoorbeeld denkt: ‘Help ik kan het niet, ik durf niet, het gaat te veel pijn doen’ of ‘straks moet ik naar het ziekenhuis en dat wil ik niet’, dan kunnen die gedachtes er voor zorgen dat er precies gebeurt wat je niet wilt.

 

Misschien kun je je nu makkelijker voorstellen dat een gedachte of een angst tijdens de bevalling ervoor zorgt dat je weeën ineens ophouden.

 

Aan de andere kant hoor je ook regelmatig dat vlak voor de deadline om naar het ziekenhuis te moeten, de weeën beginnen, zodat je toch thuis kunt bevallen. Bij al die reacties spelen hormonen een belangrijke rol.

Over Jeroen

Jeroen Morssink heeft al zo’n 25 jaar een eigen praktijk als klassiek homeopaat in het noorden van het land. Als homeopaat is Jeroen gespecialiseerd in persoonlijke ontwikkeling en bewustwording.

Naast zijn praktijk is Jeroen schrijver en uitgever van onder andere ‘Hé dokter, wordt wakker’ en ‘Heel de gewonde genezer‘.

Lees meer over Jeroen.

Jeroen Morssink

Klassieke homeopathie
hetpadnaargezondheid.nl

Uitgeverij New World Books
www.newworldbooks.nl

Wat zijn de belangrijkste hormonen die een rol spelen rond de bevalling?

Endorfines

Natuurlijke endorfines

Endorfines zijn hormonen die je lichaam automatisch aanmaakt als je stress of pijn ervaart. Het zijn een soort natuurlijke pijnstillers en kalmeringsmiddelen. Omdat er tijdens een bevalling fysiek en geestelijk veel van je gevraagd wordt, maakt het lichaam op dat moment veel endorfines aan. Soms worden er zoveel aangemaakt dat je echt in een kalm soort roes komt te zitten, gelukzalig en helemaal in je eigen wereldje. Van de grote hoeveelheid endorfines die tijdens een natuurlijke bevalling worden aangemaakt, kun je na de geboorte nog even nagenieten. Daarom voel je je soms vlak na je bevalling vaak zo heerlijk euforisch: alsof je de hele wereld aankan.

Kunstmatige endorfines

Bij de ideale bevalling worden er genoeg endorfines aangemaakt om weinig pijn te hebben of om de pijn draaglijk te houden. Als je van tevoren voor pijnstilling kiest omdat je ervan uitgaat dat je de pijn niet aankunt, dan worden er veel minder natuurlijke endorfines aangemaakt. Het gevolg is o.a. dat je de natuurlijke pijnstilling mist en meestal ook het heerlijke gevoel na de bevalling. Want dat krijg je alleen met echte hormonen – the real stuff.

Natuurlijke oxytocine

Oxytocine is misschien wel het bekendste hormoon dat een rol speelt bij de bevalling. Dat komt omdat het ook wel het liefdeshormoon of het hechtingshormoon wordt genoemd. Tijdens de bevalling wordt oxytocine aangemaakt, maar ook op momenten dat je liefde en nabijheid ervaart. Bijvoorbeeld tijdens het vrijen, bij een orgasme, tijdens een massage of bij knuffelen. Ook komt oxytocine vrij als mensen samen iets leuks doen en zich daarin verbonden voelen. Bij borstvoeding en huid op huid contact met de baby wordt oxytocine aangemaakt en dat geeft alweer aan dat borstvoeding veel meer is dan het overbrengen van alleen maar voedingsstoffen naar de baby. Borstvoeding is ook de overdracht van ‘emotionele voeding’, dus van de boodschap: Je bent welkom, we houden van je en het is veilig en warm hier. Het is de beste manier voor een baby om de stap te zetten van een ‘zachte’ geestelijke wereld naar de harde materiële wereld. Een baby kan dat niet op eigen kracht. De warmte, veiligheid en liefde van de moederborst is een heel belangrijke steun bij het ‘landen op aarde’ of zo je wilt, bij het incarneren. Als de borstvoeding onverhoopt niet lukt, zorg dan vooral voor heel veel huid op huid contact en veel warme liefde en aanraking. Veel liefde dus.

Het leuke van oxytocine is, dat deze emotionele functies gepaard gaan met heel noodzakelijke fysieke functies. Want oxytocine zorgt ervoor dat je weeën krijgt en door je (natuurlijke) weeën wordt er weer meer oxytocine aangemaakt. Zo ontstaat een proces waarin de weeën steeds sterker worden, tot de ontsluiting volledig is. Na de bevalling zorgt oxytocine ervoor dat de baarmoeder samentrekt om de nageboorte (de placenta) naar buiten te werken. Het voorkomt vervolgens nog dat je te lang blijft bloeden. Bovendien zorgt het ervoor dat de borstvoeding op gang komt. Dat doet het in samenwerking met een ander hormoon, prolactine.

Affirmaties

Affirmaties zijn korte, krachtige zinnen die je tijdens de bevalling hardop kunt zeggen of verschillende keren in gedachten kunt herhalen.

Voorbeeld affirmaties

  • Ik ben sterk en krachtig, mijn lichaam kan de bevalling aan
  • Mijn kindje en mijn lijf werken samen aan een veilige en kalme geboorte
  • Mijn baby is gezond en gelukkig
  • Ik heb plezier tijdens de geboorte van mijn kindje
  • Ik ben sterk!
  • Tijdens de geboorte van mijn kindje ben ik volledig ontspannen

oxytocine

Kunstmatige oxytocine

Als men in het ziekenhuis besluit dat de weeën opgewekt moeten worden, wordt kunstmatige oxytocine gegeven. Dat heeft een aantal nadelen. Het eerste is, dat men er dikwijls aan begint, terwijl je lichaam er nog niet aan toe is. Bijvoorbeeld als er geen medische indicatie is maar men simpelweg geen tijd heeft om jouw moment af te wachten. Dat wordt een bevalling dus wat geforceerd.

Vervolgens is kunstmatige oxytocine moeilijk te doseren, waardoor je soms teveel krijgt en in een uiterst vervelende weeënstorm terecht komt. Je lichaam is alle natuurlijke controle op dat moment kwijt. Er wordt je in het ziekenhuis wat al te makkelijk verteld dat het ‘inleiden’ een onschadelijke ondersteuning is van een natuurlijk proces. Het is dichter bij de waarheid dat het een natuurlijke bevalling op een ingrijpende manier verstoort. En begrijp dit allemaal niet verkeerd. Het is echt fijn dat we in noodsituaties een bevalling kunnen inleiden. Maar hoe vaak is er echt sprake van noodzaak en hoe vaak is het meer ‘voor het gemak’ van de artsen? Het begint er ook steeds meer op te lijken dat ook de kinderen last kunnen hebben van de kunstmatig toegediende oxytocine.

Daarover lees je hier meer.

adrenaline

Adrenaline

Adrenaline wordt ook wel het ‘fight or flight’ hormoon genoemd. Vroeger werd het aangemaakt wanneer je onderweg een beer tegenkwam of als een paar leden van een vijandige stam met speren achter je aan zaten. Het hormoon maakt je heel alert en klaar om te vechten of te vluchten. Nu, in onze tijd, maak je het aan als je iets heel spannends moet doen. Dat hoeft niet altijd bungyjumpen te zijn, het kan ook een optreden zijn of een rijexamen. Of je bent getuige van een ernstig verkeersongeluk of je valt met het vliegtuig in een luchtzak. Of je bent gewoon gestrest door veel te veel werk. Ook als je koud of hongerig bent of als je je opgelaten voelt, kun je adrenaline aanmaken.

Ongepaste adrenaline

Als je dit weet, kun je je voorstellen dat adrenaline ook aangemaakt wordt als je heel gestrest een bevalling ingaat. En dat is niet de bedoeling want adrenaline remt precies de hormonen die we hierboven besproken hebben en die zo belangrijk zijn voor de bevalling: endorfine en oxytocine. Als die hormonen geremd worden, dan stoppen de weeën bijvoorbeeld. Daardoor raak je nog meer gestrest en kom je in een vicieuze cirkel terecht van nog meer adrenaline, nog minder oxytocine, nog minder endorfine, meer pijn, nog minder weeën, nog meer stress etc.

Misschien wordt het je hiermee duidelijk waarom een ziekenhuisopname niet bevorderlijk is voor een fijne bevalling. Ze doen meestal echt wel hun best in het ziekenhuis maar in vergelijking met een thuisbevalling is er méér geluid, méér licht, meer onrust, méér tijdsdruk, méér in en uitlopende mensen – dus minder privacy, en méér focus op alles wat er mis kan gaan. Allemaal factoren die je adrenalineniveau verhogen en een natuurlijke bevalling bemoeilijken. Dus wordt er sneller ingeleid, met onnatuurlijke weeën als gevolg, meer pijn, met pijnstilling als gevolg, minder oxytocine-aanmaak, moeilijker opgang komen van de borstvoeding, minder relaxte baby’s etc.

Bij een thuisbevalling kun je alles zo regelen dat de adrenaline aanmaak zo laag mogelijk is (door alle stressfactoren te verwijderen) en de oxytocine-aanmaak zo optimaal mogelijk is (door een warme, liefdevolle sfeer te creëren). Bevallen is een kwestie van overgave en vertrouwen. Dat is het belangrijkste waar je aan kunt werken, en daar kun je het beste al voor je zwangerschap mee beginnen. Want het heeft alles te maken heeft met diepere thema’s als zelfvertrouwen en eigenliefde.

Vlak voor de geboorte is er trouwens wel een natuurlijke adrenaline-piek. Die zorgt ervoor dat je op het juiste moment er helemaal kunt zijn voor de baby. Je kindje zelf geniet vaak ook mee van deze piek, daarom is een baby vlak na de geboorte vaak zo alert en wakker.

melatonine

Melatonine

Het is niet voor niets dat dieren het liefst in een donker hoekje bevallen. Niet alleen de rust en de privacy, maar ook het licht schijnt een belangrijke rol te spelen. Dat heeft iets met het hormoon melatonine te maken, het hormoon dat slaperig maakt. Wat precies de rol van melatonine is bij een bevalling, weet men nog niet, maar als je behoefte hebt aan weinig en gedempt licht, dan is daar dus waarschijnlijk een goede reden voor.

prolactine

Prolactine

Prolactine is een hormoon dat bij de mens vooral een stimulerende werking op het borstklierweefsel heeft. Het zorgt voor groei van de borsten en stimuleert de melkproductie. Wanneer een baby borstvoeding krijgt, stimuleert hij door het zuigen de zenuwuiteinden in de tepelhof waardoor de aanmaak van prolactine wordt getriggerd. Deze reflex kan soms gebruikt worden als je na een pauze van een paar dagen de borstvoeding opnieuw wil opstarten. Zelfs bij adoptie is het wel gelukt om zo borstvoeding op gang te brengen. Soms hebben pasgeboren baby’s een melkachtige afscheiding bij de tepels: zogenaamde heksenmelk. Dit wordt veroorzaakt door de prolactine die zij vlak voor de geboorte van de moeder hebben meegekregen.

"Hormoonvriendelijk" bevallen

conclusie

Vertrouwen en overgave

Dankzij de wetenschap zijn er veel levens gered van baby’s en moeders die een eeuw geleden tijdens de bevalling nog overleden. Maar een bijverschijnsel van al die ontdekkingen, is het gevoel dat we nu het hele proces van de bevalling ook beter kunnen regelen, beheersen, sturen en controleren. En door die typisch ‘mannelijke’ behoefte (van onze linker hersenhelft), zijn we in onze medische aanpak behoorlijk doorgeslagen.

Kijk naar de 56% van de bevallingen die in Brazilië via een keizersnee gebeuren. Dat is proberen te bevallen zonder risico’s, zonder pijn en ook zonder het bewust mee te willen maken. Maar bevallen is een uniek, typisch ‘vrouwelijk’ proces van de linker hersenhelft, een proces van vertrouwen, overgave, loslaten. En ieder die wel eens een kind heeft geboren heeft zien worden, weet: Het is niks minder dan een wonder.

Hoe angstiger je bent, hoe meer je je focust op alles wat er mis kan gaan, des te meer je geneigd zult zijn om jouw bevalling uit handen te geven aan artsen. Die zullen je ook zeker wijzen op alle risico’s als je het niet op hun manier doet. De kunst is om bij jezelf te blijven. Om een rationele afweging te maken van die risico’s – ze niet ontkennen, maar reëel inschatten – en dat te plaatsen naast het vertrouwen dat je hebt in je eigen lichaam. En misschien wel het vertrouwen in je eigen leven en de zinvolheid van de dingen die daarin gebeuren. Als je je denken en je gevoel met elkaar in evenwicht brengt, als je dus kiest vanuit je hart en je verstand, zul je altijd de juiste keuze maken. En dat hoeft dus echt niet altijd een natuurlijke thuisbevalling te zijn.

Bevallen zonder angst

Hypnobirthing is een zwangerschapscursus voor aanstaande moeders en hun geboortepartnerpartner (in de meeste gevallen de vader). De cursus helpt je om je kindje op een kalme, ontspannen manier geboren te laten worden.

In tegenstelling van de naam doet verwachten, is de cursus niet zweverig maar juist erg praktisch! Zo krijg een jullie een heleboel informatie over de bevalling en leer je hoe je een bevalplan kan maken die helemaal bij jullie past. Je krijgt verschillende meditatie en visualisatie-technieken voor tijdens de bevalling. Maar bovenal wordt je voorbereid op een ontspannen en natuurlijke bevalling.

Op deze website vind je nog veel meer informatie over hypnobirthing en ook cursussen bij jou in de buurt.

Meer lezen van Jeroen?

Misschien vind je dit ook interessant

Top